kamienica, Różana 13

Kamienica przy ulicy Różanej 13, znana szerzej jako Willa Bajerleina, powstała w latach 1903 do 1910 jako budynek mieszkalny o wyraźnie historyzującym charakterze. Wzniesiono ją w konstrukcji ceglanej, a jej elewacja wyróżnia się nieszablonową dekoracją sztukateryjną oraz ciekawymi rozwiązaniami formalnymi, odbiegającymi od typowej, powtarzalnej stylistyki okolicznej zabudowy czynszowej. Willa Bajerleina stanowi nietypowy dla tej części Wildy przykład zabudowy willowej, dzielnicy zdominowanej wówczas przede wszystkim przez zwartą zabudowę wielorodzinną budowaną z myślą o robotnikach i pracownikach pobliskich zakładów przemysłowych. Taki willowy charakter budynku, z bogatym opracowaniem detalu elewacyjnego, wyróżniał go na tle sąsiednich, skromniejszych realizacji mieszkaniowych. Tego rodzaju posesje, oddalone nieco od najgęściej zabudowanych, robotniczych ciągów Wildy, pozwalały ich mieszkańcom cieszyć się większym komfortem i prywatnością niż w typowej, wielorodzinnej kamienicy czynszowej. W bliskim sąsiedztwie, pod numerem 1/3, znajduje się szkoła, co wskazuje na obecność zaplecza edukacyjnego towarzyszącego rozwijającej się wówczas zabudowie Wildy. Do rejestru zabytków obiekt wpisano 5 maja 1997 roku pod numerem A458, obejmując ochroną konserwatorską jego historyzującą elewację jako wyjątkowy w skali dzielnicy przykład architektury willowej początku XX wieku. Zachowanie tak nietypowej dla Wildy formy architektonicznej pozwala dziś lepiej zrozumieć zróżnicowanie społeczne i funkcjonalne, jakie cechowało tę dzielnicę już na początku swojego istnienia, obok przeważającej zabudowy typowo robotniczej.