lokomotywownia wachlarzowa z obrotnicą, Kolejowa 23

Lokomotywownia wachlarzowa z obrotnicą przy ulicy Kolejowej 23 w Poznaniu powstała w 1892 roku. Nazwa wskazuje na charakterystyczny, promienisty układ stanowisk postojowych dla lokomotyw, rozmieszczonych wachlarzowo wokół centralnie umieszczonej obrotnicy, urządzenia pozwalającego na obrót taboru kolejowego bez konieczności budowy pętli torowej. Był to typowy rozwiązanie stosowane w dużych węzłach kolejowych końca XIX wieku, umożliwiające sprawną obsługę wielu lokomotyw na stosunkowo niewielkiej powierzchni. Wzniesiono ją z cegły, a styl architektoniczny nie został w rejestrze zabytków sprecyzowany. Do rejestru zabytków obiekt wpisano 9 lipca 2015 roku pod numerem 967/Wlkp/A. Na tej samej posesji stoi także lokomotywownia prostokątna, reprezentująca odmienne, nowsze rozwiązanie architektoniczne, oraz dyspozytornia, wzniesiona na mocy odrębnego, znacznie późniejszego wpisu. W pobliżu, pod numerami 47 i 48, znajdują się kamienica oraz kamienica z oficyną, dokumentujące zabudowę mieszkalną towarzyszącą temu węzłowi kolejowemu, niezwiązaną bezpośrednio z jego funkcją techniczną, lecz powstałą w tym samym okresie rozwoju tej części Poznania. Sąsiedztwo zabudowy mieszkalnej i infrastruktury kolejowej było typowe dla obszarów przywęzłowych, gdzie pracownicy kolei osiedlali się blisko miejsca zatrudnienia. Obrotnica, jako element ruchomy i technicznie zaawansowany jak na koniec XIX wieku, wymagała przy tym regularnej konserwacji, by zachować sprawność całego układu wachlarzowego.