fabryka Zeylanda, Wszystkich Świętych 4a

Fabryka Zeylanda przy ulicy Wszystkich Świętych 4a to zabytkowy, ceglany budynek poprzemysłowy wzniesiony w latach 1871-1872. Pełna nazwa obiektu, funkcjonująca również w literaturze przedmiotu, brzmi Fabryka Józefa Zeylanda, co wskazuje na osobę założyciela lub właściciela zakładu w momencie jego powstania i pozwala odróżnić go od innych, licznych wówczas zakładów produkcyjnych działających w Poznaniu pod podobnymi nazwami rodzajowymi. Budynek zachował pierwotną, ceglaną konstrukcję charakterystyczną dla architektury przemysłowej trzeciej ćwierci XIX wieku, kiedy to w Poznaniu, podobnie jak w innych rozwijających się ośrodkach na ziemiach polskich pod zaborem pruskim, powstawały liczne zakłady produkcyjne wznoszone z trwałych, niepalnych materiałów, odpornych na pożary i pozwalających na budowę wielokondygnacyjnych hal. Obiekt wpisano do rejestru zabytków pod numerem A240 decyzją z 7 października 1982 roku, obejmując ochroną prawną jego historyczną, poprzemysłową bryłę wraz z zachowanym układem otworów okiennych i podziałami elewacji. Fabryka funkcjonuje dziś jako budynek poprzemysłowy, co oznacza, że jej pierwotna funkcja produkcyjna została zarzucona, natomiast sama struktura architektoniczna została zachowana i podlega ochronie konserwatorskiej jako świadectwo dziewiętnastowiecznej industrializacji miasta. Data powstania obiektu, przypadająca na lata 1871-1872, wskazuje na jeden z wcześniejszych etapów rozwoju przemysłowego Poznania w drugiej połowie XIX wieku, poprzedzający okres największego rozkwitu miejscowych zakładów wytwórczych przypadający na kolejne dekady. Zachowana bryła fabryki stanowi dziś jeden z nielicznych przykładów tak wczesnej zabudowy przemysłowej w tej części miasta, dokumentujący początkową fazę uprzemysłowienia Poznania.