kaplica pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, Wieżowa 2/4

Kaplica pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny wznosi się przy ulicy Wieżowej 2/4 na Ostrowie Tumskim, w samym sercu najstarszej, katedralnej części Poznania. Wzniesiono ją w latach 1894-1896 z cegły, w stylu neogotyckim, na planie halowym, w którym nawy mają zbliżoną wysokość, co nadaje wnętrzu jednolity, przestronny charakter typowy dla tej formy kościołów salowych. Neogotyk, dominujący wówczas w architekturze sakralnej zaboru pruskiego, nawiązywał formami do średniowiecznych katedr i kościołów gotyckich, jednocześnie wykorzystując nowoczesne technologie budowlane końca XIX wieku. Kaplica nie została opatrzona informacją o żadnych obiektach powiązanych w bezpośrednim sąsiedztwie w dokumentacji konserwatorskiej, jednak jej lokalizacja na Ostrowie Tumskim, w otoczeniu katedry i pozostałej zabudowy kościelnej wyspy, nadaje jej szczególne znaczenie w krajobrazie tej części miasta. Obiekt wpisano do rejestru zabytków 16 lipca 1992 roku pod numerem A-359, obejmując go ochroną konserwatorską jako część historycznego zespołu sakralnego Ostrowa Tumskiego. Budowa kaplicy w tym okresie wpisywała się w szerszy nurt neogotyckiej odnowy architektury sakralnej na terenie zaboru pruskiego, promowanej wówczas jako styl najbardziej odpowiedni dla budownictwa kościelnego. Plan halowy, zastosowany przy wznoszeniu kaplicy, wymagał od budowniczych innego podejścia konstrukcyjnego niż tradycyjny układ bazylikowy, ponieważ zbliżona wysokość wszystkich naw wymuszała odpowiednie rozłożenie ciężaru sklepień na filary wewnętrzne, bez dominującej nawy głównej górującej nad pozostałymi. Tego rodzaju rozwiązanie, popularne w architekturze sakralnej średniowiecza, powróciło do łask w XIX-wiecznym neogotyku jako świadome nawiązanie do wzorców gotyckich. Umiejscowienie kaplicy na Ostrowie Tumskim, wyspie o wyjątkowej koncentracji obiektów sakralnych związanych z najstarszą historią Poznania, dodatkowo podkreśla jej znaczenie w ramach lokalnego dziedzictwa architektonicznego, nawet jeśli sama budowla pozostaje mniej znana niż stojąca opodal katedra.