pałac Działyńskich, Stary Rynek 78

Pałac Działyńskich przy Starym Rynku 78 w Poznaniu powstał w latach 1773-1776 w miejscu dwóch istniejących wcześniej w tym miejscu kamienic. Budynek wzniesiono z cegły, a według danych encyklopedycznych reprezentuje on cechy późnobarokowej architektury, spójne z okresem jego powstania przypadającym na trzecią ćwierć XVIII wieku. Do rejestru zabytków pałac wpisano decyzją z 31 marca 1971 roku, otrzymując numer 24. Ochrona konserwatorska obejmuje bryłę budynku wraz z jego historycznym wystrojem architektonicznym, powstałym w miejscu wcześniejszej, rozebranej na potrzeby nowej realizacji zabudowy mieszczańskiej. Pałac stoi przy Starym Rynku, w bezpośrednim sąsiedztwie kilku innych obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Pod numerem 1 znajduje się ratusz, a pod numerem 3 stoi dawny odwach, obecnie Muzeum Powstania Wielkopolskiego. Nieco dalej, pod numerem 42, mieści się kamienica przekształcona obecnie w muzeum, a pod numerem 41 stoi tak zwany dom Grodzicki. Powstanie pałacu w miejscu dwóch wcześniejszych kamienic, opisane w źródłach encyklopedycznych, pokazuje, jak w drugiej połowie XVIII wieku zamożniejsi mieszczanie i szlachta scalali sąsiadujące ze sobą parcele przy Starym Rynku, tworząc na ich miejscu okazalsze rezydencje. Trzyletni okres realizacji, 1773-1776, wskazuje na inwestycję prowadzoną w sposób intensywny i skoncentrowany w czasie, w odróżnieniu od wielu innych obiektów sakralnych czy klasztornych tej epoki, których budowa rozciągała się nierzadko na kilkadziesiąt lat. Lokalizacja przy Starym Rynku, w bezpośrednim sąsiedztwie ratusza i dawnego odwachu, sytuuje pałac Działyńskich w samym centrum dawnego ośrodka miejskiej władzy i handlu, co dodatkowo tłumaczy skalę i reprezentacyjny charakter realizowanej wówczas inwestycji. Numer 24 w rejestrze zabytków, jeden z niższych w poznańskiej ewidencji, wskazuje na wczesne, jeszcze wczesnopowojenne rozpoznanie wartości tego obiektu przez służby konserwatorskie, choć formalny wpis nastąpił dopiero w 1971 roku.