zamek Przemysława, Góra Przemysła 1

Zamek Przemysława, znany też jako Zamek Królewski w Poznaniu, stoi przy Górze Przemysła 1. W obecnej formie budowlę datuje się na 1783 rok, kiedy to zamek został częściowo odbudowany po wcześniejszych zniszczeniach. Według opisu encyklopedycznego rezydencję wzniesiono prawdopodobnie już w XIII wieku, a w 1493 roku złożył tu hołd lenny wielki mistrz krzyżacki Hans von Tieffen. Zamek uległ częściowemu zniszczeniu w czasie wojny północnej i popadł w ruinę, po czym pod koniec XVIII wieku odbudowano go jedynie szczątkowo, co odpowiada datowaniu na 1783 rok podawanemu przez dokumentację konserwatorską. Ponownie zniszczony w 1945 roku, zamek odbudowano częściowo w latach 1959-1964, a następnie w pełni zrekonstruowano w latach 2010-2013 według projektu architekta Witolda Milewskiego. Do rejestru zabytków obiekt wpisano decyzją z 3 marca 1931 roku, otrzymując numer 248, na długo przed powojennymi zniszczeniami i późniejszymi odbudowami. Ochrona konserwatorska obejmuje wzgórze zamkowe wraz z zachowaną i zrekonstruowaną substancją murów. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się średniowieczne mury obronne oraz budynek mieszkalny, oba wpisane do rejestru pod tym samym adresem. Historia zamku, obejmująca kolejne fale zniszczeń i odbudów rozłożone na siedem stuleci, czyni go jednym z najbardziej wielowarstwowych obiektów zabytkowych Poznania. Hołd lenny złożony w 1493 roku przez wielkiego mistrza krzyżackiego Hansa von Tieffen pokazuje, że zamek pełnił niegdyś funkcję reprezentacyjnej siedziby o randze ogólnopaństwowej, przyjmującej poselstwa i akty polityczne najwyższej wagi. Zniszczenia z okresu wojny północnej, po których obiekt popadł w ruinę, oraz kolejna katastrofa z 1945 roku pokazują, że przetrwanie zamku do dziś było wynikiem kilkukrotnej, rozłożonej na stulecia odbudowy, a nie ciągłości jednej, niezmienionej substancji architektonicznej. Rekonstrukcja z lat 2010-2013 objęła przy tym formę zamku znaną sprzed zniszczeń, nie zaś jego najstarszy, trzynastowieczny kształt, o którym źródła przekazują jedynie ogólne informacje.